Bij Meetwinkel krijgen wij regelmatig de vraag wat precies de verschillen zijn tussen NEN-EN-IEC 61439-1 en NEN-EN-IEC 60204-1. Hoewel beide normen betrekking hebben op elektrische veiligheid, richten zij zich op verschillende toepassingen en verantwoordelijkheden.
In dit kennisbankartikel geven wij een uitgebreid en praktisch overzicht van wat deze normen inhouden. We leggen uit waar de normen over gaan, voor wie ze bedoeld zijn en wanneer welke norm van toepassing is. Daarnaast beschrijven wij de belangrijkste controlepunten bij inspectie en oplevering.
U leest welke zaken u visueel moet controleren, zoals typeplaten, beschermingsmaatregelen, noodstopvoorzieningen, interne bedrading en beschermingsgeleiders. Ook gaan wij in op de metingen die uitgevoerd moeten worden om als fabrikant of producent van schakel- en verdeelinrichtingen of machines aan de norm te voldoen. Denk hierbij aan beschermingsleidingcontinuïteit, isolatieweerstand, restspanningscontrole en functionele beproevingen, inclusief de bijbehorende grenswaarden.
Tot slot geven wij een praktisch advies over welke meetinstrumenten geschikt zijn voor deze werkzaamheden en waar u als fabrikant of inspecteur op moet letten bij de keuze van meetapparatuur.
Heeft u naar aanleiding van dit artikel vragen of wilt u sparren over de juiste aanpak binnen uw organisatie? Neem dan gerust contact met ons op. Ingenium en Meetwinkel denken graag met u mee — veiligheid is immers een werkwoord.
1 NEN-EN-IEC 61439-1 en NEN-EN-IEC 60204-1
Overzicht, verschillen, inspectiepunten en metingen.
Waar gaat deze norm over?
NEN-EN-IEC 61439-1 is de basisnorm voor laagspanningsschakel- en verdeelinrichtingen (LSV). De norm beschrijft de algemene eisen voor ontwerp, constructie, beproeving en verificatie van verdeelinrichtingen tot 1000 V AC en 1500 V DC.
De norm richt zich primair op:
- Veiligheid van personen
- Betrouwbare werking van de installatie
- Thermische beheersing
- Kortsluitvastheid
- Beschermingsgraad (IP)
- Interne scheidingen (vorm 1 t/m 4)
Deze norm is bedoeld voor paneelbouwers, fabrikanten en inspecteurs van verdeelinrichtingen in utiliteit, industrie en infrastructuur.
Wat controleer je visueel?
Bij een inspectie volgens NEN-EN-IEC 61439-1 let je onder andere op:
- Typeplaat aanwezig en volledig (Ue, Ie, Icw, IP, fabrikant)
- Correcte interne scheidingsvorm
- Deugdelijk bevestigde componenten
- Juiste doorsnede van rails en bedrading
- Beschermingsgeleiders correct aangesloten
- Aansluitingen correct aangedraaid
- Geen beschadigde isolatie
- Correcte IP-afscherming (geen openingen)
- Duidelijke markering van klemmen en velden
- Aarding van metalen delen
Welke metingen moet je uitvoeren?
De norm vereist verificatie door middel van:
Beschermingsleidingcontinuïteit
- Meting tussen beschermingsrail en metalen delen
- Weerstand moet laagohmig zijn
R ≤ 0,1 Ω (praktijkwaarde, afhankelijk van lengte/doorsnede)
Isolatieweerstand
- Meting tussen actieve delen en aarde
- Testspanning: meestal 500 V DC
- R ≥ 1 MΩ
Diëlektrische test (indien vereist)
- Hoogspanningstest volgens ontwerpgegevens
- Typisch 1890–2500 V AC afhankelijk van nominale spanning
- Geen doorslag of overslag toegestaan
Functionele controle
- Correct schakelen
- Mechanische werking
- Interlocks functioneren
2 NEN-EN-IEC 60204-1 – Elektrische uitrusting van machines
Waar gaat deze norm over?
NEN-EN-IEC 60204-1 beschrijft de veiligheidseisen voor de elektrische uitrusting van machines. De norm is onderdeel van de machinerichtlijn (nu Machineverordening) en richt zich op:
- Elektrische veiligheid van machines
- Bescherming tegen elektrische schok
- Noodstopvoorzieningen
- Besturingscircuits
- Identificatie van geleiders
- EMC-aspecten
- Beschermingsmaatregelen
De norm is van toepassing op machines met spanningen tot 1000 V AC.
Wat controleer je visueel?
Bij inspectie volgens 60204-1 controleer je:
- Hoofdschakelaar aanwezig en vergrendelbaar
- Noodstop correct gemonteerd en herkenbaar
- Correcte kleurcodering (PE = geel/groen)
- Identificatie van geleiders
- Beschermingsklasse correct toegepast
- Scheiding tussen stuur- en vermogenscircuits
- Beschermingsgraad van behuizing
- Juiste zekeringen en beveiligingen
- Documentatie aanwezig (schema’s)
Welke metingen moet je uitvoeren?
Beschermingsleidingcontinuïteit
- Teststroom ≥ 10 A
- Weerstand zo laag mogelijk
- Praktijkrichtwaarde: ≤ 0,1 Ω
Isolatieweerstand
- Testspanning 500 V DC
- R ≥ 1 MΩ
- Bij gevoelige elektronica mag 250 V DC gebruikt worden
Spanningsloosheid
- Controle afwezigheid van spanning
Restspanningsmeting
- Spanning moet binnen 5 seconden dalen tot < 60 V
Functionele test
- Noodstop
- Veiligheidsrelais
- Besturingsfuncties
Belangrijkste verschillen tussen de normen
| Aspect | NEN-EN-IEC 61439-1 | NEN-EN-IEC 60204-1 |
| Toepassing | Verdeel- en schakelborden | Machines |
| Focus | Constructie & thermische veiligheid | Veilig functioneren van machine |
| Doelgroep | Paneelbouwers, installateurs | Machinebouwers |
| Normatief kader | Productnorm | Machineveiligheid |
| Beproevingen | Type- en ontwerpverificatie | Inspectie vóór ingebruikname |
| Noodstop | Niet primair onderwerp | Verplicht onderdeel |
| Restspanningscontrole | Niet specifiek | Verplicht |
3 Advies: Metingen uitvoeren met Metrel meetapparatuur
Voor het uitvoeren van bovengenoemde metingen zijn onder andere geschikt:
Heeft u vragen over de normen, de metingen of de meetapparatuur? Neem contact met ons op via 088 - 2450050 of info@meetwinkel.nl.